Publicite

Kryengritja e parë sërbe, më 1804, e kishte karakterin e një lufte qytetare apo civile

Kryengritje e parë  sërbe, më 1804 ,  e kishte karakterin e një  lufte  qytetare apo civile .në mes të  ortodoksëve,  të konsideruar ,si ser...



Kryengritje e parë  sërbe, më 1804 ,  e kishte karakterin e një  lufte  qytetare apo civile .në mes të  ortodoksëve,  të konsideruar ,si serb dhe të muslimanëve (shqiptarëve e boshnjakëve)  të konsideruar , si turq .Apo ishte një luftë e përbashkët  kombëtare e çlirimtare.

Pasi, sipas  Qazim Namanir,  historian,
Kryengritja e quajtur serbe e vitit 1804 ,nuk ishte serbe por ishte një  kryengritje shqiptare ,e oarganizuar nga shqiptarët ,por  me fe të ndryshme.

Pasi  sipas tij  ,nga literatura , kuptojmë per lidhjet kanë ekzistuar ,në  mes të shqiptarëve dhe të  serbëve,  në luftë kundër  Perandorisë  osmane,  edhe para shekullit XIX.Por ky  bashkpunim u shkëput, u ndërpre, me paraqitjën e forcimin e  islamizimit, ku u krijuan e lindën, diferencime të mëdha ,lindi përqarja ,në baza fetare,nga intrigat e pushtuesve turq  si dhe me paraqitjën e kishës e ortodoksisë, serbe.
Karagjorgji, para kryengritjes se parë (1804), vet  kur ai plaqkiste, këtë e bënte  në  bashkepunim,  me Fazli Bashën , prej Palanke,  shqiptar  katolik dhe  si agë, me ofiq,   në  fshatin Baniçan. Vet Fazli Basha, për motive  plaqke, kishte vrarë një  zyrtar osman dhe me Karagjorgjin  prej pritës,  kishin vrarë  e plaqkitur  4 tregtarë osman,që po  udhëtonin prej Selaniku  për në  Beograd. Karagjorgji,  ka qendruar në  detyrë  , për  disa vite, te vet Fazli Basha , një shqiptar katolik,  si agë.
E sot,  çfarë  trillohet e intrigohet, për ekzistencën e serbëve,  të cilët   nëpërmes të ortodoksisë sllave,  përvetsuan, jo vetëm  shqiptarët ortodoks e katolik por edhe  vllahët,në të ashtuquajturin dikur  ,,Arnautistan të  Vjetër"".  Në  rastin konkret ,  kemi të  bëjmë,pra  për një organizim kryengritës të terë shqiptarëve ortodoks e katolik, kundër  P.Osmane. Kur dihet se vet, Karagjorgje Petroviqi ishte  shqiptarë,  se kishte një bashkpunim të ngushtë  me Fazli Bashën,  nga Pallanka, edhe ky shqiptarë katolik  si agë.. Kjo dëshmohet edhe me  urdhërin, qe e kishte dhënë  më  vonë , edhe Karagjorgji, ku  me të cilin,  ndalonte çdo zyrtarë  dhe hajdutë “Serbe”që  këta tëmos   plaqkitnin, fshatrat e pronat e shqiptarëve  .
Pjesemarraj e kontributi i shqiptarëve  në  kryengritjen e vitin 1804,  është  deshmuar edhe në shkrimet e autorëve  sërbë,  të  cilet thonë,  se grupe të  shqiptarëve,që   jetonin atëhëë në  Beograd dhe në Smederevë , ata  e perkrahen politikene kryengritjes, të vitit 1807 , Se në Shabac, në  Beograd kishte edhe trupa shqiptare e greke, që ishin ortodokse por  në  anën e sërbëve , ndërsa  , në  vitin 1808 gjejme  shqiptar vullnetar, të ardhur edhe nga Greqia.
Por Karagjorgje, l- rë ,si udhëheqës i kryengritjes, më 1804, kelmendas pas marrëveshtjës me  turqit (shqiptarë musliman, arnautë boshnjakë) nuk  e mbajti  prap besën, Pasi u pat premtuar ,atyre  që pasi të dorëzohën , nuk do t'ua  djegë ,  xhaminë e  vetme , në Kralevë!!





Por, edhe myslimanët (shqiptarë e boshnjakë) të Karanovcit ( të Kralevës) si turq, duke shpresuar  se ndaj kryengritësve serbë(si ortodokes e katolikë shqiptarë)  ,po përgatitej një ofensivë e turqëve osmanë , nga Bosnja, nga Nishi dhe nga  Vidini.për t'i mbrojtur ata ,  dështoi, pasi ata nuk ndërmorrën asnjë   inisiative , për t'u mbrobtje por edhe  përvvetmbrojtëse 

Pasi , në Karanovc (Kralevë) me  rrethinë   më 1804,  mbretnonte një  qetësi ,pasi , kryengritësit serb–më Karagjorgjën, ishin në një distancë, shumë të  largët ,nga qendra e kryengritjes, e cila  për shkak të afërsisë së kufirit, me Austrinë, por, edhe të afërsisë së Karanovcit (Kralevës) me  Novi Pazaritn, ku ndodheshin, resurset ushtarake,  të ushtrisë turke osmane  ,por edhe për shkak ,se vet këta si  kryengritës serbë , nuk donin që  të hynin  në konflikt, me bashkë qytetarët e vet karalevasit,jqë edhepse vinte erë lufte, ata jetonin të si qetë.

Mirëpo, pjesa  e popullsisë së myslimane(shqiptare e boshnjake) të konsideruar, si turq ,nga zonat që ishin të prekura nga kryengritja, si edhe nga  qarku i Pozhegës,për shkak të frigës dhe pasigurisë, u larguan duke  gravituar e u  koncentruan,   në qytetin Karanovc,në  (Kralevë), i cili  asokohe   ishte shumë i fortifikuar ,në këtë pjesë  të Sanxhakut të Smederevës.

Mirëpo, kah mesi i qershorit, 1804 harku i kryengritësve serbë,(ortodoksve shqiptar të sllavizuar(, morri hov e  më shumë u zgjerua në  drejtim të Karanovcit(Kralevës),ku ushtria serbe,  asokohe numëronte, rreth 6,000 ushtarë, prej të cilëve , 1,000, ishin kalorës të përgaditur për luftë.. Sulmi dhe rrethimi i Karanovcit(Kralevës) u drejtua ,nga   Stjepan ? Radiqi,kapetan.
Ushtria serbe, së pari goditi rojet myslimane ( shqiptarët dhe boshnjakëve) , ku  arrijti  edhe t’i asgjasojë (eliminojë),.Mirëpo, kur ushtria serbe e kaloi Moravën,atëherë Karanovasit(kralevasit),të udhëhequr ,nga kryetrimi  musliman,  Mehmed-agë Zguri, shqiptarë ,arnaut musliman, u përpoqën, për të parandaluar këtë  sulm të papritur të sërbve(ortodoksve shqiptarë të sllavizuar). Mirëpo , edhe kjo përpjekje e tyre, ,deshtojë ,ku  vet Mehmed-aga Zguri, si turk( shqiptarë musliman)  u vra.

Pas kësaj ,vrasje kjo popullatë myslimane, si shqiptare   të konsideruar sj  turk ,fillon që të largohet,  nga shtëpitë e pronat e tyre   duke u vendos, në një fortifikatë ,ku ishin në gjendje  më  gjatë, për t,'u mbrojtur, spo duke  pritur, një ndihmë të re   nga jasht, që do të vinte, nga Novi ,Pazari apo  Uzhica.

Duke e ditur se në   fortifikatë, ka shumë sanxhaklinj ,(shqiptarë e boshnjakë ) ,të konsideruar vetën  si turq , atëherë Karagjorgje,  më 17 qershor 1805 , edhe i dërgoi një letër pashait turk , në Novi Pazar , efendi Ejub Ferhatagës, duke i kërkuar atij, që t'i  tërheq njerëzit e tij ,nga Karanovci (Kraleva), e që të mos ndërhynte, në punët e Pashallëkut tjetër.!

Pas kësaj, në Karanovc(Kralevë), sulmi filloi në  ditën e dielë , më 18 qershor.të v. 1805, ku  pas dite edhe lidhur  me këtë  Vuk Karaxhiq, thotë: “Duke pritur përgjigjen të këtij libri (letre-shkrese), serbët (òrtodoks shqiptarë të sllavizusr ) si shkja, e sulmuan Karanovcin  (Kralevën), por muslimanët( shqiptarët e boshnjakët si turq, u mbrojtën  nga këto  sulme dhe  e  thyen ushtrinë e  serbeve ( ortodokset shqiptarë të sllavizuar ),të konsideruae si shkja , e cila ushtri  pothuajse, iku e tëra dhe Karagjorgje, shkoi  vet në Vrbovkë (për të ngritur  një   ushtri të re)  dhe një pjesë  të ushtrisë,  e cila nuk pat  ikur , e la nën mbikëqyrje  në duart e disa  eprorëve që ishin besnik të  tij“.
Karanovci (Kraleva) e myslimanëve ( e shqiptarëve e boshnjakëve) si turq, ishte e përbërë  nga shtëpitë  e drurit, ushtria serbe e Karagjorgjes,me zjarrin  e  topave artilerikë, dogji  shumë shtëpi dhe ato të kapluara nga zjarri ,që bënte natën  dritë,  iu mundësojë  që lufta ,  të vazhdonte   gjatë tërë  natës,në mes të sërbëve (ortodoksve e katolikëve shqiptarë )si shkja dhe  muslimanëve ( shqiptarëve e boshnjakëve) si turq.
Beteja ql filloj në mes të tyre zgjati   deri në mesditë, të 19 qershorit,të v. 1805.

Pastaj, me një sulm të furishëm nga serbët(ortodokset e katolikët shqiptarë të sllavizuar) të konsideruar si shkja   u sulmua edhe kalaja e Karanovcit (Kralevës). Ku llogoret e fortifikimet  rreth kalasë  e trimëria e mbrojtësve musliman(shqiptarëve dhe boshnjakëve) të konsideruar si turq , e detyroi ushtrinë serbe( të shqiptarëve ortodoks) të konsideruar shkije apo kaurr,  që të tërhiqet, me humbje të mëdha.

Duke e parë këtë humbje, Karagjorgje, duke bërë disa konsultime me eprorët e vet, vendosi që t'i dergoj perforcime ,për të mbrojtur kapitenin , Stjepan Radiqin.

Karagjorgje Petroviqi,  një masë më të vogël të ushtarëve sërb( ushtarë shqiptarë të sllavizuar)  ,i mbajti ende në  Karanovc(Kralevë) të rrethuar, ndërsa, vet shkoi në ( Baçka ?) Topollë  me qëllim që nga atje, të sjell ndihmë, armë – municion,gjegjësisht ndonjë top, sepse me ato armë që ushtria  e tij i posedonte, nuk ishte në gjendje ,për të luftuar me sukses dhe që  të merrte(zaptonte) fortesën ,në të cilën gjendeshin të strehuar  shumë muslimanë(shqiptarët e boshnjakët),si turq .

Për shkak të rrethimit shumë të gjatë në kalanë e Karanovcit (Kralevës)nga sërbet(ortodokset shqiptarë të sllavizuar) të konsideruar shkije duke mos patur zgjidhje tjetër, në fund pranuan një marrëveshje, me serbët (ortodokset dhe katolikët) të konsideruar shkja ,për ta liruar kalanë dhe për të bërë  dorëzimin e  kalasë  së tyre,ku ishin strehuar.

Rreth afro  3,000 myslimanë (boshnjakë dhe shqiptarë) si turq, u larguan nga qyteti i tyre Karanova(Kraleva) brenda një dite, për të shpëtuar kokën nga sërbët (ortodokset shqiptar të sllavizuar) të konsideruar si shkije apo kaurr. Nga Karanova  ata  vazhduan rrugën drejt për në  Novi Pazar.

Kurse një grup i vogël  shkoi në Nish.
 Dhe pas kësaj,  Karagjorgje ,dha urdhër që e gjithë ushtria serbe, për të shkuar në Karanovac(Kralevë), ku vendbanimi  aty,ishte i braktisur, po thuajëse krejtësisht  pa asnjë njeri të gjallë.

Pasi aty ishin veç disa romë dhe dy hoxhallarë , që qëndruan pranë  xhamisë, për t’u kujdesur që ajo të mos po digjet dhe  Karagjorgje kur  kaloi pranë tyre, ata e  lutën për xhami,që ajo të mos dëmtohej.Atëherl, Karagjorgje ,iu premtoi muslimanëve (shqiptarëve dhe boshnjalëve) si turq,se xhaminë ,askush nuk ka për të guxuar ,e  do ta prekte.

Por, ushtria serbe, gjithmonë me vete mbante, mjete paisje për ndezjen e objekteve,ndaj, Karanovci(Kraleva) pas kësaj, për pak kohë,edhe  u shndërrua e tëra në flakë e zjarrë.

Për disa orë nga Karanovaci (Kraleva)i e dikurshëme ,nuk  mbeti  gjë tjetër, vetëm prushi dhe hiri. 

Ushtria e  sërbëve(ortodoksve shqiptarë të sllavizuar), si shkie ,u kthye pastaj në Moravë. Karagjorgje, me një grup të rinjsh, u rikthye përseri ,në Karanovc (Kralevë) dhe i vuri përsëri zjarrin xhamisë,për të cilën më herët pat premtuar ,se nuk ka për tu djegë. As, për këtë ,si objekt kulti fetar ,nuk pati  mëshirë.!!

Karanovci i ri – Kraljeva e sotme –sot në Sërbi,  nuk është ndërtuar, në vendin e e themelet e qytetit të vjetër  provincial, por pak më lartë rrjedhës së lumit Ibër, shkruan Esad Rahiq  ,në punimin e tij “Ndikimi i Kryengritjes së Parë Serbe në boshnjakët e Sanxhakut” (faqe 75-79).


 

COMMENTS

Publicite

Name

Shqiperia,1,
ltr
item
Alldailydose: Kryengritja e parë sërbe, më 1804, e kishte karakterin e një lufte qytetare apo civile
Kryengritja e parë sërbe, më 1804, e kishte karakterin e një lufte qytetare apo civile
https://1.bp.blogspot.com/-jvaTKW2c-L4/X93hjV1me2I/AAAAAAAAEnY/V0Grh1cfmDcIBnmrK3NAHo8DaHakys85gCLcBGAsYHQ/s320/20201219_121538.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-jvaTKW2c-L4/X93hjV1me2I/AAAAAAAAEnY/V0Grh1cfmDcIBnmrK3NAHo8DaHakys85gCLcBGAsYHQ/s72-c/20201219_121538.jpg
Alldailydose
https://www.alldailydose.com/2020/12/kryengritja-e-pare-serbe-me-1804-e.html
https://www.alldailydose.com/
https://www.alldailydose.com/
https://www.alldailydose.com/2020/12/kryengritja-e-pare-serbe-me-1804-e.html
true
3890613646967640080
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy